Βότανα από τον κήπο... στο φλιτζάνι

 

Οι δροσερές και βροχερές μέρες του φθινοπώρου μπορεί να μην σας αφήσουν πολύ χρόνο για υπαίθριες δραστηριότητες, αλλά τι καλύτερο από το να βρίσκεστε σε ένα εσωτερικό χώρο και να απολαμβάνετε ένα φλιτζάνι τσάι ή κάποιο ζεστό αφέψημα φτιαγμένο με βότανα από τον κήπο σας;

Τα βότανα που φυτεύετε στον κήπο ή στις γλάστρες σας έχουν πολλές και διαφορετικές χρήσεις. Η παραγωγή αφεψήματος είναι ένας άλλος τρόπος για να τα χρησιμοποιήσετε. Τα οικιακά μείγματα τσαγιού από βότανα είναι εμφανώς πιο φρέσκα, πράγμα που σημαίνει περισσότερη γεύση καθώς και καλύτερα οφέλη για την υγεία. Πολύ πιθανό, να έχετε ήδη μια σειρά από βότανα κατάλληλα για την παρασκευή τσαγιού. Ας ρίξουμε μια ματιά σε μερικά από τα καλύτερα βότανα για τσάι.

  Τζίντζερ 

Το τζίντζερ ή πιπερόριζα ένα ποώδες πολυετές φυτό που μπορεί να μην τόσο γνωστό όσο η κανέλα και ο κουρκουμάς για τις αντιφλεγμονώδεις ιδιότητές, στην πραγματικότητα όμως είναι το ίδιο και ίσως περισσότερο αποτελεσματικό. Χρησιμοποιείται για πολλούς ιατρικούς σκοπούς για πάνω από 2.000 χρόνια καθώς υπάρχει εξήγηση γιαυτό. Η ρίζα της περιέχει τζιντζερόλη, (συγγενή της καψαϊκίνης - τη δραστική ένωση στις πιπεριές τσίλι) που υποστηρίζει φυσικά την υγεία του πεπτικού συστήματος, κυρίως μέσω της δυνατότητάς της να περιορίζει τη ναυτία και τον εμετό. Το τζίντζερ πιστεύεται επίσης ότι είναι μια από τις κορυφαίες τροφές που ενθαρρύνουν βιολογικά ένα ισχυρότερο ανοσοποιητικό σύστημα, έχει προστατευτική καρδιαγγειακή δράση και ανακουφίζουν από τον ξηρό λαιμό προσφέροντας δροσερή αναπνοή.

  Συμβουλή παρασκευής: Το τσάι τζίντζερ είναι ευρέως διαθέσιμο, μπορείτε επίσης να προσθέσετε λεπτές φέτες από τη ρίζα του σε ζεστό νερό για μια απολαυστική —και ισχυρή— παρασκευή. 

  Μελισσόχορτο 

 Η βοτανική ονομασία του βάλσαμου λεμονιού είναι Melissa officinalis. Οφείλει το όνομά του στο ότι προσελκύει πολύ έντονα τις μέλισσες και θεωρείται τόσο θεραπευτικό όσο και το μέλι. Είναι μέλος της οικογένειας του δυόσμου και ονομάζεται «ελιξίριο της ζωής» γιατί θεωρείται το βότανο που δρα κατά το γηρατειών και υπέρ της μακροζωίας . Το βάλσαμο λεμονιού χρησιμοποιείται για να ηρεμήσει και να ανακουφίσει τους πονοκεφάλους. Συγχρόνως χρησιμοποιείται ευρέως για το άγχος, την κατάθλιψη, την υπερένταση και στα συνδεόμενα με το στρες προβλήματα του πεπτικού. Φρέσκα ή αποξηραμένα, τα φύλλα προσφέρουν υπέροχη λεμονάτη γεύση. Είναι ένα από τα πιο δροσιστικά και αναζωογονητικά βότανα τσαγιού. Αναπτύσσεται καλά σε ηλιόλουστη έως μερικώς σκιαζόμενα μέρη και είναι κατάλληλο για φθινοπωρινή φύτευση. Λατρεύει το πλούσιο, υγρό χώμα, γι' αυτό ποτίζετε τακτικά αν δεν έχει βρέξει.

  Δεντρολίβανο 

Πιθανότατα να σκέφτεστε πως το δενδρολίβανο (Rosmarinus officinalis) χρησιμοποιείται κυρίως στην μεσογειακή κουζίνα όμως ξέρατε ό,τι λειτουργεί πολύ καλά και σε μείγματα αφεψημάτων από βότανα; Αυτό το φυτό που σύμφωνα με τον μύθο είναι σκεπασμένο με τον μπλε μανδύα της Παναγίας (εξού και το μπλε- γκρι- χρώμα) είναι ένα πολύ εύκολο αρωματικό βότανο. Αυτός ο αειθαλής θάμνος, πλούσιος σε αντιοξειδωτικά διεγείρει την καλή κυκλοφορία και τη λειτουργία του εγκεφάλου, βοηθά σε προβλήματα του πεπτικού και έχει αντιβακτηριδιακή δράση. Επίσης περιέχει σαλικίνη, έναν φυσικό γλυκοζίτη από τον οποίο παράγεται η ασπιρίνη. Τόσο τα φύλλα όσο και τα άνθη χρησιμοποιούνται για τσάι, παράγοντας μια πευκόφυτη, αρωματική γεύση.

  Λεβάντα 

Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε φύλλα λεβάντας για να φτιάξετε νόστιμες λιχουδιές ή ένα απλό τσάι λεβάντας για να καταπολεμήσετε το άγχος και την αϋπνία. Το αφέψημα με το υπέροχο άρωμα λεβάντας μειώνει τα συμπτώματα του άγχους, προσφέρει στον οργανισμό ηρεμία, κατευνάζει την υπερένταση και αντιμετωπίζει τους πονοκεφάλους, τις ημικρανίες και τους ιλίγγους. Πρόκειται για ένα εξαιρετικά χαλαρωτικό βότανο. Φυτέψτε τη λεβάντα σας σε καλά στραγγιζόμενο έδαφος, κρατήστε τη στο πιο ηλιόλουστο σημείο όπως μια υπερυψωμένη κλίνη, και αφήστε το έδαφος των ώριμων φυτών να στεγνώσει πριν το ξαναποτίσετε. Όταν φυτεύετε λεβάντα το φθινόπωρο, στοχεύστε να φυτέψετε έξι έως οκτώ εβδομάδες πριν παγώσει το έδαφος, ώστε τα φυτά να έχουν χρόνο να εγκατασταθούν και να δημιουργήσουν δυνατό ριζικό σύστημα.

  Φασκόμηλο 

 

Το φασκόμηλο (Salvia officinalis) ή «φασκόμηλο του μήλου, ένα ακόμη μέλος της οικογένειας του δυόσμου, προέρχεται από τη λατινική λέξη «salvere», που σημαίνει «θεραπεύω», γεγονός που υποδεικνύει θεραπευτικές ιδιότητες . Το φασκόμηλο πιστεύεται ότι επιβραδύνει τη γήρανση και ενισχύει τη μνήμη. Είναι πλούσιο σε βιταμίνες, μέταλλα και αντιοξειδωτικά. Τα φύλλα και τα άνθη χρησιμοποιούνται για την παραγωγή ενός αρωματικού, ηρεμιστικού τσαγιού με ελαφρώς πικρή γεύση. Το φασκόμηλο περιέχει επίσης μικρές ποσότητες μαγνησίου, ψευδαργύρου, χαλκού και βιταμινών Α, C και Ε. Τέλος το φασκόμηλο μειώνει τις εξάψεις και τους νυχτερινούς ιδρώτες. κατά την εμμηνόπαυση, βοηθά στη μείωση των επιπέδων σακχάρου στο αίμα, ενώ τα φύλλα του διαθέτουν σπουδαίες αντισηπτικές και αντιμικροβιακές ιδιότητες. 

  Χαμομήλι 

 Γνωρίζατε ότι η λέξη χαμομήλι δεν αναφέρεται σε ένα μόνο φυτό αλλά σε πολλά είδη φυτών που ανήκουν στην οικογένεια των Αστεροειδών; Δύο από τα πιο δημοφιλή είναι το Anthemis nobilis και το Matricaria recutita που χρησιμοποιούνται συνήθως σε αφεψήματα βοτάνων καθώς παράγουν μια ευχάριστη μυρωδιά σαν μήλο και προσφέρουν ενδιαφέρουσες φαρμακευτικές εφαρμογές. Το χαμομήλι γνωστό και ως ο «γιατρός των φυτών», έχει αντιμικροβιακή, αντιφλεγμονώδη, αντιοξειδωτική, αγχολυτική, και αντισπασμωδική δράση. Καλλιεργείται εύκολα ¨σκορπίζοντας¨ απλώς μερικούς μερικούς σπόρους πάνω σε μια υπερυψωμένη κλίνη στον κήπο ή σε μια ζαρντινιέρα και πιέστε τους απαλά στο χώμα. Δώστε στα φυτά άφθονο ήλιο και μην ξεχνάτε κατά την άνοιξη να προσθέσετε λίγο λίπασμα εάν το μελώνετε σε γλάστρα!

  Extras 

 ✅ Επιλέξτε ένα στεγνό (να μην έχει πέσει πάχνη) πρωινό για να μαζέψετε τα φυτά σας. Τα βότανα έχουν υψηλότερη συγκέντρωση σε αιθέρια έλαια πριν από τη ζέστη της ημέρας. 

✅ Μερικά βότανα μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την παρασκευή αφεψήματος αμέσως μετά τη συγκομιδή, ενώ κάποια άλλα ίσως χρειαστεί να τα αποξηράνετε (υπάρχουν αρκετοί και διαφορετικοί μέθοδοι).

 ✅ Όταν χρησιμοποιείτε φρέσκα βότανα για τσάι, χρησιμοποιήστε ένα κλωνάρι ή μια κουταλιά της σούπας (15 mL.)) ανά άτομο, συνθλίβοντάς το για να απελευθερωθούν τα έλαια. 

✅ Το τσάι μπορεί να παρασκευαστεί είτε με έγχυμα είτε με αφέψημα. Για να αποσαφηνίσουμε καλύτερα τις έννοιες των δύο θα πρέπει να διευκρινίσουμε την βασική τους διαφορά. Το έγχυμα είναι μια πιο ήπια διαδικασία απελευθέρωσης ελαίων και βιταμινών από τα μαλακά μέρη των βοτάνων ( φύλλα, λουλούδια, βλαστάρια) απαιτεί διαβροχή των μερών για πολύ μικρό χρονικό διάστημα. Το αφέψημα ακολουθεί μια διαδικασία για την απελευθέρωση των θρεπτικών στοιχείων από τα σκληρά μέρη των βοτάνων ( φλοιός, ρίζα, κορμός) και απαιτεί σιγανό βράσιμο για τουλάχιστον δέκα λεπτά. 

 Υ.Γ Στο κείμενο χρησιμοποιείται ο όρος τσάι με την έννοια του ροφήματος και όχι ως τσάι του βουνού. 

  Με μια γρήγορη ματιά

Τσάι για ξύπνημα 🔸Μέντα 🔸Matcha

  Χαλαρωτικό τσάι 🔸Χαμομήλι 🔸Τζίνσενγκ 🔸Λεβάντα 🔸Μελισσόχορτο 🔸Catnip

   Χωνευτικό τσάι 🔸Τζίντζερ 🔸Λεμόνι 🔸Πασιφλόρα 🔸Δυόσμος 🔸Αγγελική 🔸Τίλιο 🔸Μάραθος

  Καταπραυντικά 🔸Δυόσμος 🔸Χαμομήλι 🔸Τίλιο 

  Για κρυολογήματα 🔸Εχινάτσεα 🔸White tea 

  Τσάι αποτοξίνωσης 🔸Πικραλίδα 🔸Τσουκνίδα 🔸 Γαϊδουράγκαθο

  Αντιοξειδωτικό τσάι 🔸Πικραλίδα 🔸Black tea 🔸Τσάι Rooibos 🔸Φασκόμηλο 🔸Δενδρολίβανο 

  Τσάι κατά της ναυτίας 🔸Μάραθος 🔸Τζίντζερ 🔸Βιολέτα 

Τσάι για ενέργεια 🔸Πράσινο 🔸Μέντα 

  ΠΡΟΣΟΧΗ! Τα βότανα δεν αντικαταστήσουν τα φάρμακα. Να συμβουλεύεστε πάντα τον γιατρό σας. 

Αργυρώ Θ. Ξανθοπούλου Γεωπόνος - Δημοσιογράφος

 Η πρώτη δημοσίευση έγινε στο ένθετο με τίτλο ΚΗΠΟΥΡΙΚΉ ΣΤΟ ΣΠΙΤΙ στον Ελεύθερο Τύπο της Κυριακής